Doorverwijzing van en bijstand aan slachtoffers van mensenhandel in Europa

Transnationale Samenwerking

Volgens de richtlijnen van de TRM ICMPD's (2010) een 'Transnationale Verwijzing Mechanisme (TRM) is een coöperatieve overeenkomst voor de grensoverschrijdende uitgebreide bijstand en/of overdracht van geïdentificeerde of potentiële slachtoffers van mensenhandel. Een TRM verbindt alle stadia van het verwijzing proces vanaf de eerste screening, via formele identificatie en bijstand, de vrijwillige begeleide terugkeer, de sociale integratie en de civiele en strafrechtelijke procedures. Het is gebaseerd op de samenwerking tussen overheidsinstanties, binnen-overheid organisaties en niet-overheid organisaties van de landen van herkomst, doorvoer en bestemming van de slachtoffers van mensenhandel. Door het TRM, voldoen overheidsinstanties van de verschillende landen aan hun verplichtingen om de mensenrechten te bevorderen en slachtoffers van mensenhandel te beschermen’.

Transnationale Verwijzing Mechanisme gebaseerd op het Nationale Verwijzing Mechanismes (NRM): 

trm01nl.jpg

Dit zijn de belangrijkste stappen van de Nationale Verwijzing Mechanismes (en Transnationale Verwijzing Mechanisme) die zijn aangesloten en op elkaar voortbouwen:

trm02nl.jpg

Een TRM is daarom strikt verweven met de Nationale Verwijzing Mechanismes (NRM) van de betrokken landen. De NRM is als volgt door de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) gedefinieerd:

Het Nationale Verwijzing Mechanisme is een coöperatief kader waardoor overheids betrokkenen voldoen aan hun verplichtingen de mensenrechten te beschermen en bevorderen, van slachtoffers van mensenhandel, coördineren hun inspanningen in een strategisch partnerschap met het maatschappelijk centrum. De basisdoelstellingen van de NRM zijn om ervoor te zorgen dat de mensenrechten van slachtoffers van mensenhandel worden gerespecteerd en zorgen voor een effectieve manier om slachtoffers van mensenhandel te verwijzen naar diensten. Daarnaast kan het NRM werken om te helpen het nationaal beleid en procedures op een breed scala van het slachtoffer gerelateerde onderwerpen zoals verblijf en terugkeer regelgeving, schadeloosstelling van slachtoffers, en de bescherming van getuigen te verbeteren.

 

I. Identificatie

 Wat zijn de stappen van identificatie?

 bel.jpg

Een slachtoffer wordt gedetecteerd op basis van zijn of haar verklaring of op basis van indicatoren en rode vlaggen die helpen de tekenen van een slachtoffer te identificeren. Eerste lijn hulpverleners moeten voldoen aan dringende en fundamentele behoeften van de persoon, informeren hem of haar over de bescherming van de slachtoffer actie via een meertalige informatiefolder. De eerstelijns hulpverleners die een slachtoffer identificeren nemen de volgende stappen:

  • de persoon informeren  over de status van de bescherming van slachtoffers, voorzien in de Belgische wetgeving, met inbegrip van de rechten en plichten van de slachtoffers,
  • brengt de openbare aanklager op de hoogte die verantwoordelijk is voor het uitvoeren van de formele identificatie van het veronderstelde slachtoffer van mensenhandel,
  • de persoon naar een van de erkende opvangcentra voor slachtoffers van mensenhandel verwijzen.
  • contact opnemen met de Dienst Vreemdelingenzaken in het geval dat de persoon een illegale immigrant is bij het signaleren van een vermoedelijk geval van mensenhandel.
 hol.jpg

Het proces van het identificeren van een slachtoffer van mensenhandel bestaat uit de volgende stappen:

Rapportage: Alle organisaties en particulieren kunnen een mogelijk slachtoffer van mensenhandel melden, bijvoorbeeld aan de Nationale Politie. Echter, wanneer het gaat om het verlenen van toegang tot de bedenktijd en onderdak aan slachtoffers die onderdanen zijn van derde landen, is alleen de nationale politie en de Koninklijke Nederland Marechaussee (de grenspolitie) bevoegd om ze aan te melden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst voor dat doel. Alle slachtoffers worden bij CoMensha (voor registratie en doorverwijzing naar een opvangplaats) gemeld door een rechtshandhaving organisatie, een NGO, een organisatie in de gezondheidszorg enzovoort.

Identificatie: het Nederlandse systeem heeft geen formele identificatie procedure.

Verwijzing: Voor slachtoffers die Nederlandse onderdanen zijn of burgers van de EU: - ze kunnen worden verwezen naar een opvangplaats door middel van CoMensha of een gemeente

 hunflag.jpg

Volgens het regering besluit nr. 354/2012. (XII.13) over de identificatie orde van slachtoffers van mensenhandel:

  1. 1. Voor het identificatie gesprek dient de persoon die betrokken is bij het identificatieproces worden geïnformeerd over het doel van de identificatie discussie.
  2. Identificatie gesprek.

Wat zijn de tekenen van slachtofferschap?

 
bel.jpg

Een slachtoffer wordt gedetecteerd op basis van zijn of haar verklaring of op basis van indicatoren en rode vlaggen die helpen de tekenen van een slachtoffer te identificeren. In België worden de nationale indicatoren voor de identificatie van slachtoffers in een officieel document beschikbaar gesteld aan eerstelijns hulpverleners.

 
hol.jpg

Verschillende organisaties maken gebruik van verschillende indicatoren.

Voor een algemene (gecombineerd, maar niet-exclusieve lijst) zie http://www.wegwijzermensenhandel.nl/signalenvanmensenhandel.aspx

 
hunflag.jpg
  1. De persoon is waarschijnlijk minderjarig
  2. De persoon heeft zichtbare verwondingen (kneuzingen, brandwonden, snijwonden, littekens, enz.)
  3. De persoon heeft symptomen van onbehandelde infecties
  4. De persoon is zichtbaar ondervoed
  5. De persoon heeft een fysieke handicap
  6. De persoon bezit geen identiteitsdocumenten.

Welke instanties / organisaties nemen deel aan of zijn verantwoordelijk voor de identificatie?

 
bel.jpg

Wetshandhavingsinstanties, officier van justitie, opvangcentra, inspectiediensten, Dienst Vreemdelingenzaken, Consulaire diensten.

 
hol.jpg

Om mensenhandel effectief te bestrijden, is een nauwe samenwerking tussen de verschillende organisaties de sleutel. Deze organisatorische samenwerking richt zich op het opzetten van barrières die moeten voorkomen dat criminelen niet in staat zijn om hun slachtoffers te exploiteren.

Om deze belemmeringen succesvol te laten zijn, hebben de volgende partijen hun krachten gebundeld en zijn er daarom verantwoordelijk voor, onder andere, de identificatie van slachtoffers en situaties van mensenhandel.

  • Gemeenten,
  • De politie,
  • Het Openbaar Ministerie (OM),
  • National Hulp Groep mensenhandel (LEM),
  • De Anti-Coördinatiecentrum Mensenhandel (CoMensha),
  • Veiligheidshuis,
  • Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW),
  • Belastingdienst,
  • GGD-GHOR Nederland,
  • Vreemdelingenpolitie,
  • Koninklijke Marechaussee Nederland (Kmar).
 
hunflag.jpg
  • Gezondheid dienstverlener
  • Gezondheid staatsbestuur lichaam
  • Persoonlijke zorgverlener
  • Openbare educatieve dienstverlener,
  • Politie,
  • Arbeid autoriteit
  • Consulaat ambtenaar,
  • Grens politie autoriteit
  • Bureau van de Immigratie en Nationaliteit
  • Vrijwillig samenwerkende lichamen

 Met wat voor soort factoren moet rekening worden gehouden wanneer een slachtoffer wordt geïdentificeerd?

 
hol.jpg

Geen duidelijk antwoord kan worden gegeven omdat mogelijke acties zijn afgestemd op de behoeften van de individuele slachtoffers. Eerst zal het slachtoffer worden gevraagd naar de primaire behoeften en/of wensen. Naar aanleiding van de antwoorden, zullen de mogelijkheden worden beoordeeld en acties en verwijzing plaatsvinden.

 
hunflag.jpg
  • Uiterlijk
  • Persoonlijke omstandigheden
  • Arbeidsvoorwaarden
  • Andere voorwaarden

Hoe/onder wat voor omstandigheden moet een slachtoffer geïdentificeerd worden?

 
bel.jpg
  • Eerste lijn hulpverleners moeten voldoen aan de dringende en fundamentele behoeften van de persoon.
  • Interviews moeten plaatsvinden in een veilige en vertrouwelijke omgeving en in een taal die het slachtoffer gemakkelijk kan begrijpen met zorgvuldig gescreende en gekwalificeerde tolken, eventueel opgeleid om te werken met kwetsbare groepen, of opgeleid op het gebied van mensenhandel.
  • Het Interview moet de vier C's aanpak volgen: 1) Vertrouwelijkheid (Confidentiality), 2) Controle (Control) van de kant van het slachtoffer over de mogelijkheid om het interview te stoppen op elk gewenst moment, om iemand voor ondersteuning aanwezig te laten zijn, om vragen te stellen over zijn/ haar privacy en de vertrouwelijkheid gerespecteerd, 3) samenwerking (Cooperation) slachtoffer met de politie, justitie en / of NGO's, 4) toestemming (Consent) van de persoon aan het gesprek.
 
hol.jpg

In verband met de identificatie van slachtoffers van mensenhandel, maakt de politie gebruik van meerdere officiële richtlijnen die zijn ontwikkeld door wetshandhavingsinstanties in samenwerking met de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel (EMM), de Koninklijke Marechaussee Nederland en de Inspectie SZW (de arbeidsinspectie en Opsporingsdienst). De politie kan het onderzoek elk moment starten als er de minste aanwijzing van slachtofferschap van mensenhandel is. In dit onderzoek proces, is een potentieel slachtoffer nooit officieel als zodanig, wanneer de officiële/wettelijke criteria niets anders is dan de "geringste aanwijzing" van mensenhandel. Niettemin, als de politie geen aanknopingspunten heeft voor een strafrechtelijk onderzoek of vervolging, kunnen buitenlandse slachtoffers een aanvraag voor een verblijfsvergunning op humanitaire gronden doen. In dit geval zal de Immigratie- en Naturalisatiedienst de situatie van het slachtoffer opnieuw beoordelen.

 
hunflag.jpg
  • Het identificatie gesprek moet worden gehouden in een aparte, beveiligde omgeving
  • Afhankelijk van de specifieke behoeften van het slachtoffer: voedsel, water en medische / psychologische zorg moet worden gewaarborgd
  • Als het slachtoffer een vrouw is, moet ze worden geïdentificeerd door een vrouw
  • Indien het slachtoffer een kind is, moet hij of zij worden ondervraagd in een speciale kinders verhoorkamer, in een kindvriendelijk milieu
  • De identificatie leider van het gesprek moet worden opgeleid hoe om te gaan met slachtoffers in speciale behoeften: hoe en wat te vragen, etc.

Checklist?

 
bel.jpg
  • Screening van het slachtoffer
  • Identificatie
  • Eerste hulp en aan dringende behoeften slachtoffer voldoen
  • Informeer de persoon over de status slachtofferbescherming
  • Informeer de openbare aanklager die verantwoordelijk is voor het uitvoeren van de formele identificatie
  • Verwijs de persoon naar een van de erkende opvangcentra
  • Neem contact op met de Dienst Vreemdelingenzaken in het geval dat de persoon een illegale immigrant is bij het signaleren van een vermoedelijk geval van mensenhandel.

 

 
hol.jpg

 

Zie boven en/of bezoek www.wegwijzermensenhandel.nl

 
hunflag.jpg
  • Informatie aan het veronderstelde slachtoffer
  • Maken van een veilige omgeving
  • Identificatie gesprek - slachtoffer of niet
  • Schriftelijke toestemming van het slachtoffer
  • Als slachtoffer: kennis hebben van de slachtofferhulp Service en OKIT (Nationaal Crisis Telephone Information Service) of NGO.

 II. Eerste hulp en bescherming

 Wat zijn de stadia van de bijstand en bescherming?

 
bel.jpg
  • Als er geloofwaardige tekenen van slachtofferschap zijn, moet elk vermoedelijk slachtoffer worden doorverwezen naar een van de drie erkende en toegewijde opvangcentra voor slachtoffers van mensenhandel voor de eerste hulp.
  • Als het slachtoffer een verklaring aan de politie geeft en besluit om het programma slachtofferhulp te volgen, wordt hij of zij toegelaten tot het onderdak en een drie maanden durende verblijfsvergunning verleend.
  • Als het slachtoffer tijd nodig heeft om een beslissing te nemen, kan hij of zij worden toegelaten tot de bescherming onder de zogenaamde bedenktijd, die in België 45 dagen is.
  • Het bijstand programma aangeboden door de drie opvangcentra duurt meestal twee tot drie jaar, het ondersteunt de slachtoffers met eerste hulp en re-integratie.
  • Met de gerechtelijke procedure nog aanhangig, kan de officier van justitie een voorlopige status van het slachtoffer verlenen en zal de Dienst Vreemdelingenzaken een 6-maands vergunning af geven.
  • Het slachtoffer kan een permanente verblijfsvergunning ontvangen, als de juridische actie resulteerde in een veroordeling.
  • Het slachtoffer kan besluiten om terug te keren naar zijn/haar land van herkomst.
  • De magistraat van het kantoor van het Openbaar Ministerie kan autonoom en op elk moment beslissen dat de betrokkene niet langer wordt beschouwd als een slachtoffer van mensenhandel.
 
hol.jpg

Afhankelijk van hun behoeften worden slachtoffers meegenomen naar een opvangplaats, waar ze zullen blijven voor een periode die afhankelijk is van zowel hun individuele behoeften en, indien relevant, op de bedenktijd (die is drie maanden). Wanneer buitenlandse slachtoffers een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen, verhuizen ze naar het follow-up onderdak of andere geschikte accommodatie.  Als opvang niet wordt gewenst door het slachtoffer zal worden verwezen naar een zorgcoördinator en/of ambulant.

Slachtoffers van mensenhandel worden regelmatig geïnformeerd over hun rechten op bijstand, bescherming, compensatie, medische hulp en juridisch advies. Dit gebeurt zowel wanneer zij voor de eerste keer erkend zijn als potentiële slachtoffers van mensenhandel en in verschillende stadia tijdens hun verblijf in het asiel en tijdens het strafproces. De rechtshandhaving diensten, juridische adviseurs, de NGO CoMensha, de Immigratie- en Naturalisatiedienst en de opvangplaatsen zijn allemaal verantwoordelijk om de slachtoffers te informeren over hun rechten. Informatie wordt idealiter voorzien in hun moedertaal.

Zodra informatie bekend is, is het nodig te bepalen welk type hulp nodig is. Dit is belangrijk omdat de bescherming is gebaseerd op drie pijlers, te weten strafrechtelijke vervolging, zorg en verblijf op basis van woonplaats, regeling voor de slachtoffers van mensenhandel (hoofdstuk B8.3 Vreemdelingencirculaire), die ook nog beschikbaar is voor EU-slachtoffers van mensenhandel.

Eerst wordt een behoeften,- en risicobeoordeling uitgevoerd om de behoeften van het slachtoffer te bepalen. De politie voert een eerste risicobeoordeling uit, maar bij aankomst in het asiel, zijn de verschillende organisaties van de opvangplaatsen verantwoordelijk voor de feitelijke beoordeling. Deze evaluatie bestaat uit:

  1. een intakegesprek en algemene risico / behoeftebeoordeling.
  2. binnen twee weken volgt een beoordeling van de kwetsbaarheid (door een therapeut / psychiater).

Tijdens de evaluatie van de behoeften wordt besloten welke zorg aan het slachtoffer zal worden verstrekt.

Meer informatie is beschikbaar via www.wegwijzermensenhandel.nl

 
hunflag.jpg
  1. De identificatie instantie stelt onmiddellijk de toegewezen Boedapestse of regionale Slachtofferhulp Dienst in kennis en zal op hetzelfde moment het identificatiegegevens blad doorsturen aan de relevante Slachtofferhulp Dienst.
  2. Zodra er bij OKIT is aangemeld, informeert OKIT de persoon die werd geïdentificeerd als een slachtoffer van mensenhandel over de voorwaarden van de plaatsing in een beschermde opvang. Als de persoon die werd geïdentificeerd als een slachtoffer van mensenhandel de plaatsing in een beschermde opvang verzoekt, verwijst OKIT het slachtoffer naar de beschermde opvang.
  3. In de procedure voor de identificatie van de Hongaarse burgers als slachtoffers van mensenhandel in het buitenland, informeert het officiële consulaat, evenals de instelling die vrijwillig deelneemt aan de identificatieprocedure van de slachtoffers van mensenhandel, de persoon die als slachtoffer van mensenhandel is aangemerkt over de voorwaarden van de plaatsing in een beschermde opvang.
  4. OKIT accepteert vordering mededelingen van accommodatie, met betrekking tot de Hongaarse burgers die als slachtoffer van mensenhandel uit het buitenland van consulaire ambtenaren, politie en de instelling die vrijwillig deelneemt aan de identificatieprocedure van de slachtoffers.
  5. Naar aanleiding van de aankondiging van de vordering informeert OKIT de persoon als slachtoffer van mensenhandel over de toegankelijkheid van de woning via de instellingen. Als de persoon als slachtoffer van mensenhandel vraagt om plaatsing in een beschermde opvang, verwijst OKIT de persoon met de medewerking van de instelling naar de beschermde opvang.

Wat voor hulp is beschikbaar voor de slachtoffers wanneer hij / zij in BE / NL blijft?

 
bel.jpg

Het bijstand programma aangeboden door de drie opvangcentra duurt meestal twee tot drie jaar. Het is ontworpen om het slachtoffer van de eerste verwijzing tot het einde van de gerechtelijke procedure te ondersteunen en is gericht op het helpen om de cliënt volledige autonomie en zelfredzaamheid te laten bereiken. Individueel hulp pakket - Casemanagers werken met elk slachtoffer om een aangepast steunpakket te maken om met trauma’s om te gaan en sociale re-integratie te ondersteunen.

Woonzorg – Aan het slachtoffer wordt huisvesting geboden in de vorm van ongeïdentificeerde beschermde opvangplaatsen of ze kunnen kiezen voor een eigen accommodatie en krijgen zwevende ondersteuning aangeboden door het personeel van het centrum. Psychologische ondersteuning – Slachtoffers krijgen psychologische ondersteuning en begeleiding om het genezingsproces te ondersteunen. Juridische bijstand –Juridisch advies en begeleiding, door de hulp van advocaten en tolken, wordt aangeboden aan de cliënt door te informeren over zijn of haar rechten en plichten en vervolging na te streven tegen de daders in het Belgische rechtssysteem.

Rol in de civiele procedure - De opvangcentra kunnen civiele actie ondernemen, hetzij voor eigen rekening of voor rekening van het slachtoffer.

Administratieve hulp – Het centrum helpt slachtoffers bij hun aanvraag voor een verblijfsvergunning, werkvergunningen en reisdocumenten, ook papierwerk voor de gezondheidszorg en andere sociale diensten. Sociale integratie - Casemanagers helpen slachtoffers een persoonlijk plan te ontwikkelen voor hun toekomst in België of in hun land van herkomst, zoals informatie over beschikbare opties voor voortgezet onderwijs, beroepsopleiding en arbeidsbemiddeling om integratie in de Vlaamse of Franstalige regio's te vergemakkelijken, en ze kunnen ook slachtoffers helpen bij het vinden van geschikte huisvesting zodra ze de opvang verlaten. Hulp bij Repatriëring – De centra werken nauw samen met de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), Caritas en erkende NGO doorverwijzing netwerken om de veilige repatriëring van slachtoffers die willen terugkeren naar hun land van herkomst te vergemakkelijken.

 hol.jpg

Dit is aangepast aan de situatie van het slachtoffer. Dit varieert van een noodopvang voor lang verblijf (GGZ) tot een snelle terugkeer naar het land van herkomst en van fysieke naar mentale tot juridische ondersteuning.

Welke instanties / organisaties nemen deel aan of zijn verantwoordelijk voor de eerste hulp / bescherming van de slachtoffers?

bel.jpg

Wetshandhavingsinstanties, gerechtelijke autoriteiten, opvangcentra.

 

 hol.jpg

De politie is verantwoordelijk voor de initiële risicobeoordeling, maar de beoordeling van de behoeften wordt uitgevoerd door de verschillende organisaties van de opvangplaatsen, maar uiteindelijk draagt het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de verantwoordelijkheid.

Deze verschillende organisaties zijn:

  • HVO Querido/
  • ACM, CoMensha Moviera Veilig Thuis, SHOP, Fier, MJD, PMW Humanitas, Jade
  • IND
  • IOM
  • NIDOS
  • Relevante consulaat

 

 
hunflag.jpg
  • Officiële Consulaat,
  • OKIT,
  • Slachtofferhulp service,
  • IOM,
  • Hongaarse Doopsgezinde Hulp (HBA),
  • Politie

Checklist?

 
bel.jpg
  • Onderkende slachtoffer wordt verwezen naar een opvangcentrum
  • Slachtoffers die een verklaring geven, ontvangen van 3-maands verblijfsvergunning
  • Slachtoffers die geen verklaring hebben afgegeven kunnen de 45 dagen bedenktijd in laten voeren
  • Slachtofferhulp ontvangt assistentie van opvang
  • strafrechtelijke en civiele procedures kunnen het gevolg zijn van het onderzoek.

hol.jpg

 Zie hierboven

 
hunflag.jpg
  • Geïdentificeerd slachtoffer
  • Identiteitsdocumenten
  • Kennis hebben over de Slachtofferhulp Dienst
  • OKIT - slachtoffer verwijzen naar de opvanghuizen
  • Reageren op de dringende behoeften van de slachtoffers: het verstrekken van voedsel, kleding, medische zorg, identiteitsbewijzen etc.

III. Ondersteuning op lange termijn en sociale integratie

 Welke instanties / organisaties nemen deel aan of zijn verantwoordelijk voor de lange termijn bijstand en sociale integratie van de slachtoffers?

 
bel.jpg

 

 

Opvangcentra, Dienst Vreemdelingenzaken (afgifte van vergunningen).

 hol.jpg

Als de ondersteuning van het slachtoffer is aangepast, zijn dezelfde organisaties die betrokken waren bij de eerste hulp verantwoordelijk voor de opvolging (coördinatie), waarbij deze:

  • HVO Querido/ ACM
  • CoMensha, Moviera, Veilig Thuis
  • SHOP, Fier, MJD
  • PMW Humanitas
  • Jade
  • IND
  • IOM
  • NIDOS
  • Relevant consulaat
 
hunflag.jpg
  • Kans voor gezinnen 2005 Stichting,
  • Hongaarse Doopsgezinde Hulp (HBA),
  • Anonimus Way Foundation

Wat voor soort veilige accommodatie/opvang is beschikbaar voor het slachtoffer in het geval dat hij/zij zou willen verblijven BE/NL?

 
bel.jpg

De drie erkende opvangcentra bieden huisvesting in de vorm van ongeïdentificeerde beschermde opvangplaatsen. Als alternatief kunnen slachtoffers kiezen voor een particuliere accommodatie en wordt zwevende ondersteuning aangeboden door het personeel van het centrum, maar het wordt aanbevolen dat het slachtoffer worden gehuisvest in een opvangplaats als de alternatieve huisvesting in hetzelfde milieu zou zijn waarin hij of zij is misbruikt of waar hij of zij in gevaar kan komen. Casemanagers werken met elk slachtoffer om een aangepast steunpakket te maken, hoe om te gaan met trauma's en sociale re-integratie te ondersteunen.

 hol.jpg

Er zijn opvanghuizen voor:

  • Slachtoffers uit derde landen in de bedenktijd (zowel mannen als vrouwen);
  • Nederlandse slachtoffers en slachtoffers uit EU-landen (zowel mannen als vrouwen);
  • Minderjarige slachtoffers;
  • Minderjarige alleenstaande asielzoekers (de zogenaamde beschermde opvang).

De NGO CoMensha heeft ook een budget om tijdelijk onderdak te organiseren voor de slachtoffers van arbeidsuitbuiting die niet dringend zorg nodig hebben.

Deze opvanghuizen kunnen worden onderverdeeld in reguliere en gespecialiseerde zorg.

Wat voor soort veilige accommodatie/opvang is beschikbaar in HU?

 
hunflag.jpg
  • Tijdelijke Opvang voor 90 dagen (De duur van het verblijf kan een keer met 90 dagen worden verlengd op verzoek en na dat het slachtoffer kan worden ondergebracht naar een Overgangs Appartement) (Kans voor gezinnen 2005 Stichting: 8 + 8 plaatsen)
  •  Safe House Anonimus Way Foundation - 8 plaatsen)
  • Een kleine overgang flat voor de slachtoffers van mensenhandel (HBA, 12 plaatsen)
  • Beschermd huis (HBA)

Checklist?

 
hunflag.jpg

Maak een plan voor lange termijn hulp, afhankelijk van de specifieke behoeften en omstandigheden van het slachtoffer: huisvesting, contact met zijn/haar gezin, de zorg voor zijn/haar kind(eren), het leren van professionals, medische / juridische / psychologische hulp, voor te bereiden om een nieuw, onafhankelijk leven te beginnen. (zie voor meer informatie: Richtlijnen voor de ontwikkeling van een transnationale verwijzing Mechanisme voor slachtoffers van mensenhandel in Europa: TRM-EU, ICMPD, 2010.)

IV. Doorverwijzing / terugkeer naar Hongarije

Welke stappen worden ondernomen bij verwijzing / terugkeer van een slachtoffer uit BE/NL naar Hongarije?

 
bel.jpg
  1. Informatie over beslissing om terug te keren - Het slachtoffer beslist uit zijn of haar eigen vrije wil om terug te keren naar Hongarije en de opvang in België biedt advies over de juridische en sociale aspecten van de terugkeer naar het land van herkomst.
  2. Risicobeoordeling - De casemanager voert een vóór-vertrek risicobeoordeling op basis van de familiegeschiedenis en de veiligheids omstandigheden in het milieu van terugkeer.
  3. Evaluatie van de behoeften en de vóór-vertrek hulp plannen - De casemanager helpt het slachtoffer de vooruitzichten peilen voor een verblijf in het land van bestemming ten opzichte van de vooruitzichten in het land van herkomst. Het plan moet maatregelen bevatten voor het lange termijn herstel, machtiging en sociale integratie.
  4. Verwijzing - Het opvangcentrum maakt contacten en neemt de nodige maatregelen om de cliënt te verwijzen naar lokale dienstverleners in de regio van herkomst.
  5. Risico beheersplan - De casemanager informeert de cliënt over de potentiële risico's en mogelijke beschermingsmaatregelen.
  6. Documentatie - Als de persoon geen goede documentatie bezit, zal het Hongaarse consulaat de nodige documenten geven aan de persoon om in staat te zijn om te reizen.
  7. Veilige overdracht - Reizen kan zowel onafhankelijk worden geregeld door het slachtoffer, of met de hulp van de Belgische opvangcentrum of via IOM.
  8. Re-integratie - Slachtoffers kunnen re-integratie steun krijgen in Hongarije door de ontvangende organisatie, de nationale of NGO vlucht opvangplaatsen, IOM of andere lokale dienstverleners.
  9. Rechtsbijstand - Slachtoffers blijven steun ontvangen voor lopende juridische actie na hun terugkeer. Zij krijgen meestal informatie over de ontwikkelingen in de burgerlijke en strafrechtelijke procedures via hun advocaat of het asiel.
 hol.jpg

Ook dit vereist aangepaste actie op basis van de situatie van het slachtoffer. In elk geval moeten de volgende stappen worden genomen:

  • Neem contact op met de IOM (veilige terugkeer);
  • Informatie verzamelen;
  • Contact opnemen met zusterorganisatie in Hongarije;
  • Opstellen van een plan van actie, die paspoorten, geld, re-integratie, kinderen enz. kunnen bevatten.
 
hunflag.jpg
  • Geïdentificeerd als slachtoffer
  • Consulaat (voor geldige identiteitsdocumenten)
  • OKIT - om informatie over de opvanghuizen te verkrijgen
  • Maak een terugkeer plan

Welke instanties / organisaties nemen deel aan of zijn verantwoordelijk voor de verwijzing / terugkeer van de slachtoffers?

 
bel.jpg

Opvangcentrum, wetshandhavingsinstanties en justitie (risicobeoordeling), Consulaire diensten (documentatie), IOM (reis- en re-integratie).

 hol.jpg

De IOM, de verschillende opvangplaatsen die samenwerken met de slachtoffers en organisaties in Hongarije zullen de verzorging van het slachtoffer na hun terugkeer overnemen.

 
hunflag.jpg
  • Consulaat-kantoor
  • Politie
  • IOM
  • HBA
  • OKIT

Met wat voor soort factoren moet rekening worden gehouden wanneer een slachtoffer wordt verwezen naar HU? (bijv. risicobeoordeling)

 
bel.jpg
  • Familie geschiedenis-bijvoorbeeld, moet er in aanmerking worden genomen of de familie zelf in gevaar is, of er familieleden medeplichtig waren aan de handel, zijn er mensen van vertrouwen binnen de familie waar de persoon terug kan keren, als er significante schulden zijn of dat de familie betrokken was bij de handel;
  • De omstandigheden in het milieu van terugkeer, dreigt de persoon te worden gestigmatiseerd, gediscrimineerd of gestraft?
  • Links naar misdadigers- is het criminele netwerk nog steeds actief? Zijn er risico's van opnieuw ten prooi vallen aan de mensenhandelaren? Zijn er risico's voor represailles voor het slachtoffer of zijn/haar familie? Is er een lopend onderzoek?
  • De risicobeoordeling is gebaseerd op de aangifte van het slachtoffer, maar moet worden bevestigd door middel van controles in het land van oorsprong, in samenwerking met wetshandhavingsinstanties en/of lokale diensten en lokale overheden.
 hol.jpg

Er zijn verschillende risico's waar een slachtoffer mee wordt geconfronteerd wanneer ze terug naar Hongarije keren. Eén van de risico's is dat de zorg niet kan of niet zal worden voortgezet in Hongarije. Een ander risico is dat het slachtoffer uit het zicht van de autoriteiten zal verdwijnen. Meer zorgwekkend is de situatie waarin slachtoffers die als slachtoffer worden geidentificeerd, vervallen in re-slachtofferschap omdat de sociale en economische omgeving van het slachtoffer de belangrijkste bron voor de eerste keer slachtofferschap was en ondanks alle hulp en inspanningen niet is veranderd.

 
hunflag.jpg
  • Een terugkeer plan maken in het Hongaars zodat het slachtoffer het begrijpt en aanvaardt
  • Geldige ID documenten hebben
  • Om de reis naar huis te organiseren
  • Om te beslissen waar naar toe te gaan: heeft het slachtoffer opvang nodig of kan hij/zij naar huis gaan (is dat veilig)?
  • Heeft het slachtoffer een kind of kinderen? Zijn ze bij het slachtoffer? Hebben ze een speciale zorg nodig? Hoe oud zijn zij? (kleuterschool of op school? etc.)

Hoe en onder welke omstandigheden moet een slachtoffer worden aangeduid?

 
bel.jpg

Het slachtoffer wordt doorverwezen als hij of zij hulp nodig heeft of bijstand wil vanwege mogelijke bedreigingen in zijn of haar plaats van herkomst. De opvang, wetshandhaving of justitiële autoriteit in België zal contact opnemen met relevante dienstverleners en rechtshandhaving in Hongarije om de veilige terugkeer van het slachtoffer te waarborgen.

 hol.jpg

In het geval dat het slachtoffer een EU-burger is dit gebeurd op vrijwillige basis. Het slachtoffer kan in Nederland blijven, maar op een gegeven moment eindigt de toegang tot sociale diensten, dit wordt gecontroleerd door de gemeenten. Een voorwaarde hiervoor is dat het slachtoffer niet kan worden betrokken bij zware criminaliteit.

 
hunflag.jpg

De details van thuiskomst zijn opgenomen in de terugkeer plannen: hoe en wanneer het slachtoffer terug naar huis komt, wie zal wachten op hem/haar en waar, de route moet veilig zijn, heeft hij/zij begeleiding nodig?

Checklist?

 
bel.jpg
  • Weloverwogen beslissing om terug te keren.
  • Opvangcentrum biedt begeleiding bij terugkeer plannen.
  • Opvangcentrum voert vóór-vertrek risicobeoordeling uit.
  • Opvangcentrum voert beoordeling van de behoeften en assistentie bij de vóór-het -vertrek plannen uit.
  • Verwijzing van slachtoffers naar ondersteunende diensten in Hongarije.
  • De politie en de justitiële autoriteiten in de twee landen kunnen samenwerken om risico's verbonden aan terugkeer te verzachten.
  • Het Hongaarse consulaat kan de nodige documenten voor de reis afgeven.
  • Reis kan zowel onafhankelijk worden geregeld door het slachtoffer, of met de hulp van het Belgische opvangcentrum of via IOM.
  • Slachtoffers kunnen re-integratie steun in Hongarije via de ontvangende organisatie, de nationale of NGO vlucht opvangplaatsen, IOM of andere lokale dienstverleners krijgen.
  • De advocaat van het slachtoffer of het Belgische opvangcentrum houdt het slachtoffer op de hoogte over de ontwikkelingen in de juridische stappen.

 hol.jpg

 

Bestaat niet.

 

 
hunflag.jpg
  • Geldige identiteitsbewijzen
  • Maak een gedetailleerd plan voor terugkeer
  • Organiseren reizen (tickets, verzekering etc.)

V. Strafrechtelijke en civiele procedures

Overzicht van de strafrechtelijke en civiele procedures in BE, NL en HU

 
bel.jpg

Onderzoek - Tijdens de onderzoeksfase, uitgevoerd door de officier van justitie of een onderzoeksrechter, wordt het bewijs verzameld om vast te stellen of er een misdrijf is gepleegd en of de daders kunnen worden geïdentificeerd. In België, in mensenhandel zaken worden de verklaringen ingebracht door slachtoffers gebruikt als bewijs. Als het slachtoffer niet meer in het land is, kan het openbaar ministerie of de onderzoeksrechter hem of haar interviewen per videoconferentie of telefoonconferentie of in het land van herkomst door middel van wederzijdse rechtshulp of door middel van een gemeenschappelijk onderzoeksteam.

Proces - Als resultaat van een onderzoek, wordt een zaak ofwel gesloten of verwezen naar een rechtbank voor berechting.

Vonnis - Tijdens het proces zal de rechtbank het aanwezige bewijs onderzoeken en bepalen of de verdachte schuldig is bewezen of niet. Schuldig bevonden  mensenhandelaren in België kunnen tot een gevangenis straf van 1 tot 5 jaar en een boete van 500 tot 50.000 euro worden veroordeeld. De boete zal worden vermenigvuldigd met het aantal geïdentificeerde slachtoffers, wat geldt voor alle slachtoffers en niet alleen degenen die in het programma zijn opgenomen.

Compensatie - Wanneer het slachtoffer financiële compensatie wil bij het strafproces, moet hij of zij een civiele vordering in de strafprocedure indienen. Een civiele procedure kan ook ten behoeve van het slachtoffer worden ingediend door het opvangcentrum. De claim kan verwijzen naar alle soorten van schade, zoals lichamelijk letsel en de daarmee samenhangende medische kosten, morele schade, materiële schade, verloren lonen, enz.

 hol.jpg

Wanneer een proces-verbaal wordt ingediend en een onrechtmatige situatie wordt gedetecteerd of relevante informatie (hetzij van een slachtoffer, eerste lijn beambte of een anonieme tip via M) wordt ontvangen, wordt een onderzoek gestart. Binnen de nationale politie gespecialiseerde mensenhandel eenheden zijn opgericht, die hoog opgeleide en gecertificeerde detectives bevatten. Dit betekent dat de politie  eerste niveau professionals zijn, wanneer ze een uitbuitingssituatie ontdekken, terwijl ze bezig zijn met bewaking of handhaving. Ze zijn tweede lijn ambtenaren, die mogelijke slachtoffers doorverwijzen als een andere organisatie verantwoordelijk is voor de opsporing en de situatie een verder onderzoek nodig heeft.

Wanneer de politie tekenen van slachtofferschap detecteert of er een rapport wordt ingediend, zal de politie het onderzoek starten. Wanneer dit voldoende bewijs oplevert, wordt dit besproken met het kantoor van de openbare aanklager en zij besluiten de zaak voor de rechter te brengen.

Het Openbaar Ministerie (OM) en de rechtbanken vormen samen de rechterlijke macht. Het Openbaar Ministerie beslist wie moet verschijnen voor een rechtbank en op welke beschuldiging. Het is de enige instantie die kan beslissen om iemand te vervolgen. Wanneer een zaak niet voor de rechter is gebracht heeft het slachtoffer het recht om een andere rechter te vragen om het besluit van het openbaar ministerie aan de hand van artikel 52 van het strafprocesrecht procedure te herzien. Deze rechter kan besluiten om het openbaar ministerie te vertellen om de vervolging voort te zetten tegen de vermoedelijke dader.

Civiele procedure tegen de dader of de gemeenten is mogelijk, maar ze moeten worden geïnitieerd door het slachtoffer, die recht heeft op de verplichte wettelijke vertegenwoordiging met de hulp van een pro-deo advocaat en procureur of financiële steun van de gemeente op basis van financieel onvermogen.

 
hunflag.jpg
  • Een slachtoffer die geen strafbaar feit in het buitenland heeft gemeld kan het thuis melden in Hongarije. In dat geval kan de politie rekenen op buitenlandse collega's om deel te nemen in de procedure.
  • De Hongaarse politie is verplicht om ieder slachtoffer te informeren over de mogelijkheid van slachtofferhulp (met inbegrip van schadevergoeding van de staat), zowel mondeling als schriftelijk.
  • Wet nr. XIX van 1998 betreffende de strafvordering: De slachtoffers moeten worden ondervraagd als getuige tijdens de strafprocedure.
  • Wet Getuige bescherming (Wet LXXXV van 2001 over het programma Bescherming voor deelnemers van strafvordering en Persoonlijke Samenwerking met de Criminele rechtvaardigheid). Het programma verleent fysieke bescherming aan getuigen. Het programma is beschikbaar voor slachtoffers van mensenhandel, op voorwaarde dat ze bereid zijn te getuigen in de rechtbank.

Hoe moet het slachtoffer worden geholpen tijdens de strafrechtelijke en civielrechtelijke procedures?

 
bel.jpg
  • Recht op informatie over gerechtelijke procedures
  • Vrij Juridisch advies en vertegenwoordiging
  • Vrije Tolkdiensten
  •  Bescherming tijdens het proces. Zodra het slachtoffer een verklaring heeft afgegeven, is hij of zij niet verplicht om te verschijnen in de rechtbank en te getuigen tegen de mensenhandelaren. In het geval dat het slachtoffer wil getuigen, kan volgens het Wetboek van strafvordering de persoon voor de rechter verschijnen zonder de aanwezigheid van de verdachte (art. 73).
  • Getuigen bescherming voor de slachtoffers met risico op represailles in België omvat preventieve politiepatrouilles, registratie van inkomende en uitgaande telefoongesprekken, het verstrekken van een geheim telefoonnummer, beschermd auto kenteken, mobiele telefoon voor noodoproepen, fysieke bescherming; en verplaatsing gedurende maximaal 45 dagen.
  • Getuigenbescherming voorziet ook in gedeeltelijke of volledige anonimiteit die door het Openbaar Ministerie of onderzoeksrechter kan worden verleend en gebruikt om getuigen te beschermen in bedreigende situaties, dat is zelden het geval voor de slachtoffers van mensenhandel.
 hol.jpg

Slachtoffers hebben recht op wettelijke vertegenwoordiging die gratis is als ze het zich niet kunnen veroorloven.  Naast deze vertegenwoordiging worden slachtoffers geïnformeerd over de mogelijkheden om een civiele vordering tegen de mensenhandelaar(en) in een strafprocedure in te dienen en om een beroep op het schadeloosstelling voor slachtoffers fonds.

 
hunflag.jpg

Instrumenten van de getuigen bescherming in verband met Paragraaf 96-98 / A van wet nr. XIX van 1998 betreffende de strafvordering:

  • verwerking van persoonsgegevens van de getuige,
  • verklaring van de getuige als anonieme getuige,
  • het bestellen van de persoonlijke bescherming van de getuige, slachtoffer.

Volgens sectie 51 (1) en (2) van de Wet nr. XIX van 1998 betreffende de strafvordering:

  1. Het slachtoffer is de partij van wie het recht of de wettelijke rente is geschonden of in gevaar gebracht door het strafbare feit.
  2. Het slachtoffer heeft het recht om:
  • aanwezig te zijn bij de procedurele acties (tenzij anders bepaald door deze wet)
  • De documenten controleren die van invloed zijn op hem of haar in de loop van de procedure,
  • Moties en bezwaren maken in elk stadium van de procedure,
  • Informatie ontvangen van de officier van justitie en de onderzoekende autoriteit inzake zijn of haar rechten en verplichtingen tijdens de strafprocedure,
  • Bestand van rechtsmiddel voor de gevallen bedoeld in deze wet.

Hoe moet het slachtoffer worden aangemoedigd om een misdaad te melden?

 
bel.jpg

Aangezien de meeste Hongaarse slachtoffers willen terugkeren naar hun plaats van herkomst, is benadrukt dat een belangrijke factor om de slachtoffers aan te moedigen is zich bij het bescherming programma aan te sluiten. Het slachtoffer kan naar huis terugkeren met een gegarandeerde slachtoffer-status, met alle rechten en de voordelen die de status in België inhoudt, uit het land van exploitatie naar het land van herkomst, in lijn met de Europese richtlijn 2011/36/EU inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers. Het "bescherming pakket”moet omvatten:

  • bescherming tegen intimidatie, represailles en verdere schade door de misbruikers en de schade die kan voortvloeien uit strafrechtelijke onderzoeken en gerechtelijke procedures, zoals herhaalde interviews van het slachtoffer, contact met de verdachte in de rechtbank, enz.;
  • bijstand, met inbegrip van fysieke en psychologische bijstand op langere termijn, sociale integratie en re-integratie en juridische bijstand tijdens de procedure,
  • sociaal opname, herintegratie van het slachtoffer moet volledige toegang tot fundamentele rechten en de nodige middelen garanderen voor de persoon om de arbeidsmarkt te betreden en een levensstandaard bereiken die aanvaardbaar wordt geacht in het land van bestemming of in het land van herkomst,
  • bescherming van het gezin, waar kinderen van slachtoffers van mensenhandel in gevaar zijn, hebben rechtshandhaving en de sociale diensten de plicht om in te grijpen om de slachtoffers en hun families te beschermen, met dien verstande dat de eenheid van het gezin wordt bewaard,
  • toegang tot de rechter om ervoor te zorgen dat slachtoffers zich bewust zijn van hun rechten, het begrijpen en het hebben van de middelen om hun rechten uit te oefenen;
  • compensatie en herstel.
 hol.jpg

Het begint met het verhogen van het bewustzijn en het vergroten van kennis over de mogelijkheden en de rechten van de slachtoffers. De politie speelt een cruciale rol en ze moeten werken met het slachtoffer, rekening houdend met hun behoeften en hun taak van het verzamelen van informatie. Een van de manieren waarop dit wordt gedaan is door het houden van interviews op locatie. Verkrijgen van vertrouwen is de sleutel en dit kan worden vastgesteld met behulp van Hongaarstalige contactpersonen die fungeren als adviseurs.

 hunflag.jpg
  • Bescherming
  • Veilig voelen
  • Informatie over de mogelijkheden

Wat zijn de redenen voor de slachtoffers om te weigeren deel te nemen aan de strafrechtelijke en civielrechtelijke procedures en samen te werken met de overheden?

 bel.jpg

Hongaarse slachtoffers van seksuele uitbuiting in België:

  • zien zichzelf niet als slachtoffer (ze zijn "gehersenspoeld" of ze herkennen de exploitatie niet)
  • Het wantrouwen van de autoriteiten
  • Ze zijn bedreigd en zijn bang voor represailles
  • Bang om de voogdij over hun kinderen verliezen in Hongarije
  • Bereidheid om zelfstandig te blijven werken om geld te sturen naar hun families
  • Familie is betrokken bij de illegale handel
  • Willen zo spoedig mogelijk naar huis en verder gaan met hun leven

Hongaarse slachtoffers van arbeidsuitbuiting in België:

  • Ze zijn bedreigd en zijn bang voor represailles.
  • Ze hebben geen geloof in rechtvaardigheid.
  • Ze hebben een belang om achterstallig loon te ontvangen, maar zijn van mening dat het proces te lang zal zijn.
  • Ze willen zo snel mogelijk terug naar hun families gaan.
  • Ze voelen de drang om op andere manieren hun gezin te onderhouden en hebben het gevoel dat recht zoeken 'een verspilling van tijd' zou zijn.
 
hol.jpg

De belangrijkste redenen voor het gebrek aan bereidheid van slachtoffers om samen te werken met de autoriteiten is angst voor de dader, vrezen dat de directe familie te weten zal komen wat er is gebeurd en de angst voor sociale etikettering en het feit de dat het voor slachtoffers niet is toegestaan om het werk te hervatten binnen de (wettelijke) seks- werk / prostitutie in Nederland.

 
hunflag.jpg
  • Angst voor dader
  • Emotionele verband tussen handelaar en het slachtoffer
  • Geen informatie over de mogelijkheden hebben

Checklist?

 
bel.jpg
  • Rechtshandhaving, officier van justitie en rechter verzamelen bewijsmateriaal voor het onderzoek.
  • Een onderzoek kan leiden tot het sluiten van de zaak of proces.
  • Tijdens het proces hoeft het slachtoffer niet te verschijnen in de rechtbank.
  • Indien schuldig bevonden wordt de mensenhandelaar veroordeeld.
  • Slachtoffer kan een civiele claim in de strafzaak indienen om een schadevergoeding te vorderen.
 
hol.jpg

 

Geen.

 

 
hunflag.jpg
  • Informatie over slachtofferhulp en de rechten en kansen van getuigen (zowel mondeling als schriftelijk)
  • Om de strafrechtelijke procedure te starten
  • Rechtsbijstand voor het slachtoffer als hij / zij dit nodig heeft
  • Informatie over de staat (en fase) van de strafrechtelijke procedure

 

Partners
Government of the Netherlands - Ministry of Security and JusticeThis Ministerie van Binnenlandse Zaken Payoke

Federal Department of Justice and Police DFJP International Organization for Migration (IOM) Belügyi Alapok ORFK